Mal kaçırmanın engellenmesi hususundan önce bilinmelidir ki son günlerde artan boşanmalar, beraberinde birtakım sorunlar da getirmekte. Özellikle 2002 yılından bu yana edinilmiş mallara katılma yasal mal rejimi olarak belirlenmiş ve eşler evlilik birliği içerisinde edindikleri mal varlıklarına ortak olmaktadırlar. Hal böyle olunca da, eşler kendi üzerlerinde bulundurdukları mal varlıklarını gerek boşanma sürecinde gerek ise boşanma davası açılmadan hemen önce başkalarına devrederek mal kaçırmaktadırlar. Bu yazımda, boşanma davası sırasında ve öncesinde mal kaçırma eylemlerine yönelik ne gibi tedbirler alınabileceğini irdeleyeceğim.
Uygulamada, tarafların üzerlerindeki mal varlıklarını kaçırmalarını önlemek için dava açılmadan önce veya dava dilekçesi ile birlikte “İHTİYATİ TEDBİR” talep edilir.
İHTİYATİ TEDBBİR NEDİR?
İhtiyati tedbir, devam eden bir dava boyunca ya da açılacak bir dava öncesinde tarafların zarara uğramaması için düzenlenmiş geçici bir koruma kararıdır.
Talep edenin haklarının derhâl korunmasında zorunluluk bulunan hâllerde, hâkim karşı tarafı dinlemeden de tedbire karar verebilir.
Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır.
İHTİYATİ TEDBBİRİN ŞARTLARI NELERDİR?
“Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.” (HMK md.389)
HANGİ MAL VARLIKLARI ÜZERİNE TEDBİR KONULUR?
Taraflar arasında uyuşmazlığa sebep olan her türlü maddi mal varlığı (ev, araba, arsa, iş yeri, banka hesapları vb.) üzerine tedbir konulabilir. Ancak burada en önemli husus, tedbir talep edilen mal varlığının dava konusu edilmiş ve taraflar arasında bir uyuşmazlığa neden olması gerekliliğidir. Zira, bir boşanma davasında taraflardan birinin 3 tane evi varsa ancak dava dilekçesinde evlerden biri dava konusu yapılmamış ise, uyuşmazlık mevcut olmayan taşınmaz hakkında tedbir kararı talep edilse de kabul görmeyecektir.
İHTİYATİ TEDBİR KARARI HANGİ MAHKEMEDEN TALEP EDİLİR?
İhtiyati tedbir, dava açılmadan önce, esas hakkında görevli ve yetkili olan mahkemeden; dava açıldıktan sonra ise ancak asıl davanın görüldüğü mahkemeden talep edilir. (HMK md. 390)
Boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemeleri olduğundan dolayı, ihtiyati tedbir talepleri de yine aile mahkemesine yöneltilecektir.
BOŞANMA DAVASI AÇMADAN ÖNCE İHTİYATİ TEDBİR KARARI ALINABİLİR Mİ?
İhtiyati tedbir talebi, boşanma davasının dava dilekçesi içerisinde talep edilebileceği gibi zorunlu ve acil haller var ise boşanma davası açılmadan da yine yetkili ve görevli mahkemeden talep edilebilmektedir.
İHTİYATİ TEDBİR KARARI İÇİN TEMİNAT GEREKİR Mİ?
“İhtiyati tedbir talep eden, haksız çıktığı takdirde karşı tarafın ve üçüncü kişilerin bu yüzden uğrayacakları muhtemel zararlara karşılık teminat göstermek zorundadır. Talep, resmî belgeye, başkaca kesin bir delile dayanıyor yahut durum ve koşullar gerektiriyorsa, mahkeme gerekçesini açıkça belirtmek şartıyla teminat alınmamasına da karar verebilir. Adli yardımdan yararlanan kimsenin teminat göstermesi gerekmez.” (HMK md. 392)
DAVA DİLEKÇESİNDE TEDBİR TALEBİNDE BULUNULMAMASI
Boşanma dava dilekçesinde ihtiyati tedbir talebinde bulunulmamış olması, bundan sonraki dava sürecinde de bulunulamayacağı anlamına gelmemektedir. Tedbir şartları var olduğu müddetçe her zaman mahkemeden tedbir kararı talep edilebilir.
