Aile konutunun her ne kadar Medeni Kanun’da tanımı yapılmamış olsa da, Yargıtay içtihatları ve Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün genelgelerinde sıklıkla betimlemeleri yapılmıştır. Uygulamadaki aile konutu tanımı kısaca “Eşlerin yaşamsal faaliyetlerini gerçekleştirdikleri, acı ve tatlı günlerini içinde yaşadıkları mekân” olarak nitelendirilmiştir.
4721 sayılı Medeni Kanun, aile konutunun açık olarak tanımını yapmasa da “Eşlerin hukuki işlemleri” adlı üst başlığının “II.Aile Konutu” alt başlık ve 194. Maddesinde birtakım hükümler ortaya koymuştur.
Taşınmaz üzerine aile konutu şerhi konulduğu takdirde, eşin rızası olmadan taşınmaz üzerinde tasarrufta bulunulamamaktadır.
AİLE KONUTU ŞERHİ NE İŞE YARAR?
Aile konutu olarak kullanılan gayrimenkulün tapu kütüğüne “aile konutu” şerhi düşüldüğü takdirde; eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz. Aile konutu eşlerden biri tarafından kira ile sağlanmışsa, sözleşmenin tarafı olmayan eş, kiralayana yapacağı bildirimle sözleşmenin tarafı hâline gelir ve bildirimde bulunan eş diğeri ile müteselsilen sorumlu olur.
AİLE KONUTU ŞERHİ NASIL KONULUR?
Aile konutu şerhi iki şekilde konulmaktadır:
- Tapu ve Kadastro Müdürlüğü’ne doğrudan başvuru ile
Söz konusu taşınmaz üzerinde malik olmayan eş, aile konutu olduğunu gösterir belge (muhtar veya apartman yönetiminden temin edilebilir) ve evlilik cüzdanı ile birlikte Tapu ve Kadastro Müdürlüğü’ne başvurmakta, akabinde gerekli incelemeler neticesinde tapuya “aile konutu şerhi” düşülmektedir.
- Mahkemeden talep edilmesi yolu ile
Tapuya aile konutu şerhinin düşülmesinin bir diğer yolu da mahkemeden talep edilmesidir. Bu şekilde yapılan başvurularda ayrıca bir belge sunulmasına gerek yoktur. Mahkemenin vereceği ilam, Tapu ve Kadastro Müdürlüğü’ne müzekkere yazarak tapu kütüğüne şerh düşülmesini sağlayacaktır.
AİLE KONUTU ŞERHİ KAÇ YIL GEÇERLİ?
Aile konutu şerhi, evlilik birliği devam ettiği süre boyunca geçerliliğini korumaktadır. Evlilik birliği sonlandığı zaman yani boşanma, gaiplik kararı, evliliğin iptali, ölüm gibi durumlar meydana geldiği takdirde aile konu şerhi geçerliliğini kaybedecektir.
AİLE KONUTU ŞERHİ NASIL KALDIRILIR?
Yukarıda sayılan evlilik birliğinin sonlandığı durumlarda mülkiyet hakkını elinde bulunduran eş mahkeme ilamını ilgili Tapu ve Kadastro Müdürlüğüne beyan ettiği takdirde şerh kaldırılacaktır.
