Reddi Miras İşlemi, yasal mirasçılar veya atanmış mirasçılar mirası reddetme ihtiyacı duydukları takdirde yaptıkları işleme denmektedir.
Miras bırakanın ölümü ile mirasçı sıfatını elde edenler, muristen aktif ve pasiflerini devralırlar. Yani mirasçılar, murisin mal varlıkları ve gelirlerinin yanı sıra, borçları ve giderlerinden de sorumludurlar. Üstelik borçlara yönelik sorumluluk sınırları yalnızca tereke ile değil, kendi mal varlıkları da dahildir. Bu nedenle, reddi miras işlemi kimi zaman mirasçılar için daha avantajlı bir tercih haline gelmektedir. Ancak yinelemekte fayda var ki, reddi miras işlemi yapan mirasçılar yalnızca borçları yani pasifleri değil aynı zamanda aktif mal varlığı da reddetmiş olacaklardır.
REDDİ MİRAS İŞLEMİ NASIL YAPILIR?
Öncelikle belirtmek gerekir ki, reddi miras işlemi yalnızca miras bırakan kişinin vefat etmesi sonrası yapılabilir. Miras bırakan ölmeden, herhangi bir aktif ya da pasif malvarlığı devrolmayacağı için reddi miras işlemi ölümden önce yapılamayacaktır. Miras bırakan hayattayken, mirasçıların miras ilişkisini sonlandırmak için miras sözleşmesi mirastan feragat hakkını kullanabilirler.
Reddi miras işlemi SULH HUKUK MAHKEMESİNE yapılacak yazılı veya sözlü beyan ile gerçekleştirilir. Beyan herhangi bir şarta dayanamaz.
REDDİ MİRAS ŞARTLARI NELERDİR?
- Miras bırakan vefat etmiş olmalı
- Reddi miras işlemi yapacak kişinin fiil ehliyeti olmalı,
- Ayırt etme gücüne sahip küçükler veya kısıtlıların yasal temsilcilerinin izni olmalı,
- Reddi miras süresi içerisinde, malları koruma ve gözetim eylemlerini aşacak şekilde tasarruf işlemleri yapılmamış olmalı,
- Süresi içerisinde reddi miras beyanı yapılmış olmalı
REDDİ MİRAS SÜRESİ NEDİR?
Türk Medeni Kanunu, reddi miras işlemi için 3 AYLIK süre ön görmüştür. Bu süre hak düşürücü süre olup, 3 ay içerisinden mirası reddettiğine dair beyanda bulunmayan mirasçılar daha sonrasında reddi miras işlemi yapamazlar. Ancak miras hakkının sonradan öğrenilmesi durumunda, bu süre öğrenme tarihinden itibaren başlar.
Miras ile ilgili resmi defter tutulmuş ise, inceleme bitiminden itibaren 1 AYLIK süre ön görülmüştür. Sulh hakimi gerek görürse bu süreyi uzatabilir.
MİRASIN HÜKMEN REDDİ
Miras bırakanın malvarlığındaki aktifler, pasifleri yani borçları karşılayamadığı durumlarda tereke borca batık olarak adlandırılmaktadır. Murisin ödemeden aczi açık ve resmi olarak tespit edilmiş ise mirasçılar yasal süre içerisinde herhangi bir beyanda bulunmasalar dahi mirası reddetmiş sayılırlar.
Borca batık tereke için, mirasçıların reddi miras talebinde bulunmalarına gerek olmadığı gibi mirasçılar dilerlerse yine sulh hukuk mahkemesinden mirasın hükmen reddolduğunun tespitini talep edebilirler. Böylelikle, mirasçılara karşı açılacak takip veya alacak davalarında terekenin borca batık olduğunu iddia ve ispat edebileceklerdir.
REDDİ MİRAS İŞLEMİNİN SONUÇLARI
Miras bırakanın ölümü üzerine mirasçı sıfatı kazanılır ve tereke üzerinde tasarruf hakkı kazanılır. Ancak reddi miras işlemi, geçmişe etkili sonuç doğuran işlem olduğundan geriye dönük olarak hiç mirasçılık sıfatı kazanılmamış gibi etki eder.
Reddi miras işlemi yapıldığında, reddi miras işlemi yapan kişi sanki miras bırakandan önce ölmüş gibi taksim yapılır. Miras, reddi miras yapanın alt soyuna geçer. Alt soyu yoksa aynı zümre içerisinde paylaştırılır.
Ancak eğer yasal mirasçıların tamamı reddi miras işlemi yapmışlarsa, alt soya geçme durumu olmaz. Tereke, iflas hükümleri uyarınca tasfiye edilir.
Sadece alt soyun reddi miras işlemi yaptığı durumlarda mirasın tamamı eşe geçer.
Atanmış mirasçıların reddi miras işlemlerinde miras payları alt soya geçmez, yasal mirasçıları arasında paylaştırılır.
REDDİ MİRAS İŞLEMLERİNDE ALACAKLILARIN HAKLARI
Miras bırakanın alacaklıları için, reddi miras işlemi yapan mirasçılar bazı koşulda alacaklılara karşı sorumlu tutulabilmektedirler. Miras bırakanın ölümünden 5 sene öncesine kadar mirasçı olacak kişiye denkleştirmeye tabi olabilecek kazandırma sağlamışsa bu kazandırma oranında alacaklılara karşı sorumlu tutulacaktır. Fakat miras bırakanın yapmış olduğu evlilik hediyesi, çeyiz hediyesi veya eğitim masrafları veya yerel adete göre yapılan harcamalar bunların dışında tutulmuştur.
Reddi miras işlemi yapan mirasçının alacaklıları için ise, uygulamada borçlular mal kaçırmak maksadıyla alacaklıların alacaklarını engellemek için reddi miras işlemi yapmaktadırlar. Böyle durumlarda, alacaklıların itiraz etme hakları vardır. İtiraz üzerine iflas masası mirasçıdan güvence ister, güvence gösterilmemesi durumunda da 6 aylık hak düşürücü süre içerisinde iptal ettirir. İptal ettirilmesi durumunda miras resmi tasfiyeye tabi tutulur. Eğer resmi tasfiye sonucunda mirasçıya bir pay kalırsa bu hak alacaklılara ödenir.
Nihai olarak, reddi miras işlemleri öncesinde, sırasında ve sonrasında olası hak kayıplarına uğramamak ve önlemek maksadıyla mutlak surette hukuki destek alınması tavsiye edilmektedir.
