HAGB kararı, mahkeme tarafından sanık hakkında doğrudan hapis veya adli para cezası vermek yerine ön görülen denetim süresi içerisinde kasten bir suç işlememek ve denetim kurallarına uymak koşulu ile hükmü açıklamak yerine geri bırakılmasıdır. Bu kurum, Ceza Muhakemeleri Kanunu’nun 231. Maddesinde düzenlenmiştir.
HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI ŞARTLARI
- Sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilmesi için, verilen ceza hapis cezası ise 2 yıl ve daha az süreli olmalı. Bu kararın verilmesinde suçun kasten veya taksirle işlenmesinin bir önemi bulunmamaktadır.
- Verilen ceza, adli para cezası ise yine sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilir. Ancak bu şartın sağlanabilmesi için adli para cezasının doğrudan verilmesi gerekmektedir. Eğer ki sanık hakkında hapis cezası verilmiş ve bu ceza da adli para cezasına çevrilmiş ise artık bu durumda hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilemeyecektir.
- Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması gerekmektedir. Eğer ki sanık daha önce taksir ile bir suç işlemiş ise, HAGB kararı verilmesinde bir engel bulunmamaktadır.
- Mahkemece, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varılması gerekmektedir.
- İşlenen suç sebebiyle mağdur taraf zarar görmüş veya kamu zarara uğratılmış ise, HAGB kararı verilebilmesi için söz konusu zararların da giderilmesi gerekmektedir. Zararlar kısmen giderilmiş ise, HAGB kararı verilebilmesi için mağdurun rıza göstermesi gerekmektedir.
- Sanığın HAGB kararına onay vermesi gerekmektedir. Sanık, HAGB kararını kabul etmiyorsa, hakim resen bu kararı veremez. HAGB kararının sanık lehine olup olmayacağı, somut olaylara göre değişmektedir.
HAGB KARARI VERİLEMEYECEK DURUMLAR
- İki yıl üstü süreli hapis veya adli para cezası gerektiren suçlar,
- Şike ve teşvik suçları,
- 6222 sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun kapsamındaki suçlar,
- Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek, bulundurmak, kullanmak suçu,
- Karşılıksız çek keşide etme suçu,
- İmar kirliliğine neden olma suçu (Eğer sanık, hüküm açıklanana kadar imar kirliliğini giderebilirse, örneğin yapmış olduğu kaçak yapıyı yıkar veya ruhsat alırsa, HAGB kararı verilebilmektedir.)
- Duruşma disiplinine aykırılık sebebiyle verilen disiplin hapsi, taahhüdü ihlal veya nafaka ödemesini yapmamak sebebiyle verilen tazyik hapsi cezaları
- Anayasanın 174 üncü maddesinde koruma altına alınan inkılâp kanunlarında yer alan suçlar
- 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu’nun Ek Madde 17’de saydığı “Sırf askerî bir suçtan dolayı altı ay veya daha fazla süreli hapis cezasına hükmedilmesi, fiilin, disiplini ağır şekilde ihlal etmesi veya birliğin güvenliğini tehlikeye düşürmesi ya da birliğin muharebe hazırlığını veya etkinliğini zafiyete uğratması ya da büyük bir zarar meydana getirmesi, fiilin savaş veya seferberlikte işlenmesi hallerinde HAGB KARARI VERİLEMEMEKTEDİR.
HAGB KARARINA İTİRAZ
Mahkemece verilen HAGB kararı, itiraz yolu açık şekilde verilir. Kararı veren mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi ise, itiraz Ağır Ceza Mahkemesi’ne yapılır. HAGB kararı Ağır Ceza Mahkemesi tarafından verilmiş ise bir üst sayıdaki Ağır Ceza Mahkemesi’ne gönderilmek üzere itiraz edilir. Kararı veren Ağır Ceza Mahkemesi, o yerde tek Ağır Ceza Mahkemesi var ise en yakın Ağır Ceza Mahkemesi’ne itiraz edilir.
HAGB kararına karşı itiraz süresi 7 gündür.
DENETİM SÜRESİ İÇERİSİNDE YENİDEN SUÇ İŞLENMESİ
HAGB kararı verildikten sonra, sanık 5 yıllık bir denetim süresine tabi tutulur. 18 yaşından küçük çocuklarda ise bu süre 3 yıldır.
Daha önce de açıklandığı üzere, sanık kendisine verilen denetim süresi içerisinde kasten bir suç işlemez ve diğer denetim kurallarına uyar ise kendisine verilen hapis veya adli para cezası hüküm doğurmayacak ve dava düşürülecektir. Ancak, sanık kendisine verilen denetim süresi içerisinde kasten bir suç işler veya denetim kurallarına uygun hareket etmez ise, hüküm mahkeme tarafından açıklanır. Sanık hakkında verilen ceza, seçenek yaptırımlara çevrilmez.
Yapılan düzenleme ile, 28 Haziran 2014 tarihine kadar işlenen suçlarda birden fazla kere HAGB kararı verilebilirken bu tarihten sonraki işlenen suçlarda birden fazla HAGB kararı verilmemektedir.
HAGB KARARININA UYULMAMASI SEBEBİYLE DOSYA AÇILMASI
Sanık, HAGB kararı verildikten sonra denetim süresi içerisinde kasten suç işlemesi veya denetim kurallarına uymaması durumunda hüküm aynen açıklanmak üzere yeni esas numarası alarak dosya açılır.
HAGB KARARI MEMURLUĞU ETKİLER Mİ?
HAGB kararları, sanığın mevcut hukuki durumunda bir değişiklik yapmamaktadır. Hakkında HAGB kararı verilen kişinin devlet memurluğu, avukatlık veya başka bir kamu hizmeti yapmasında bir engel de teşkil etmemektedir. Bu hususa istisna olarak 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125. Maddesinin E bendi gösterilebilir. (Cinsel suçlar sebebiyle memuriyetten atılma)
HAGB KARARI ADLİ SİCİL KAYDINA İŞLER Mİ?
Kendine özgü bir sisteme kaydolan HAGB kararları, e-devlet üzerinden yapılan adli sicil sorgularında görünmemektedir.
Sonuç olarak, yukarıda da izah edilen hususlar doğrultusunda, HAGB kararları ile ilgili her türlü soru, HAGB kararına itiraz süreci ve HAGB kararını kabul edip etmeme hususlarına ilişkin olarak ceza avukatına danışılmasının olası hak kayıplarını önleyeceği değerlendirilmektedir.
