Bankalardaki yüksek faiz oranları sebebiyle son yıllarda vatandaşların faizsiz olarak ev-araba alma amacıyla …Evim, …Ev gibi şirketlere belirli peşinatlar ve organizasyon ücretleri ödeyerek sisteme kayıt oldukları görülmektedir. Ancak ülkemizde yaşanan yüksek enflasyon sonucunda vatandaşların ödedikleri ve ödemeye devam ettikleri paranın büyük oranda değer kaybetmesi ve sözleşme ile kararlaştırılan bedellerin birkaç yıl içerisinde değil ev, araba almaya dahi yetmeyecek hale gelmesinden dolayı sistemden çıkma istekleri günden güne artmaktadır.
Vatandaşlar, çoğu zaman yatırdıkları bedelleri dahi aylar sonra alabilirken, sözleşmede kararlaştırdıkları organizasyon bedelini ise hiçbir şekilde alamadıklarını dile getirmektedir. Bu yazımızda, organizasyon bedelinin alınıp alınamayacağı ve şirketler arasından imzalanan bu sözleşmelerin hukuki niteliğini irdeleyeceğiz.
SÖZLEŞMENİN TÜRÜ
Bir tasarruf şirketi, bir müşterinin arzu ettiği ev, korunan çalışma alanı veya araç için finansman sağlayan ve müşteri ile bir tasarruf finansmanı sözleşmesi yaparak bu düzenlemeye göre hareket eden bir şirkettir.
Bu sistemde, katılımcılar bir araya gelerek bir sıra içerisinde birbirlerinin başta konut olmak üzere iş yeri, taşıt gibi varlıkların alımlarını finanse etmeleri sağlanmaktadır. Ülkemizde BDDK tarafından yürütülen yoğun çalışmalar neticesinde özel firmalarla sunulan “tasarruf finansmanı” hizmetlerinin yasal bir çerçeveye sahip olması ve firmaların denetim altında tutulabilmesi için bir kanun teklifi TBMM’ye sunulmuştur. 17.02.2021 tarihinde kabul edilen 7292 sayılı “Finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketleri Kanunu ile Bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanun 07.03.2021 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Yapılan bu değişiklikle beraber tasarruf finansman şirketleri ve bu şirketler tarafından yapılan sözleşmeler tasarruf finansman sözleşmesi adı altında 6361 sayılı kanun kapsamına dahil edilerek kanuni dayanak kazanmıştır.
Sözleşme yazılı olarak hazırlanabileceği gibi elektronik ortamda hazırlanıp onaya sunulacak şekilde de geçerliliği bulunmaktadır. Organizasyon ücretinin alınabilmesi hususunda bir geçerlilik şartı da bulunmamaktadır.
SÖZLEŞMEDEN CAYMA HAKKI
Müşteriler sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 14 gün içerisinde hiçbir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayma hakkına sahiptirler.
Müşteri cayma hakkını kullandığı takdirde, şirket tarafından alınan tüm ödemelerin aynen iadesi gerekmekte olup bu süre içerisinde ödeme yapılmaması durumunda şirket hakkında hukuki sorumluluk doğacaktır.
FESİH HALİNDEKİ DURUM
Müşteri, tasarruf dönemi bitene kadar sözleşmeyi feshetme hakkında sahiptir. Ancak, bu fesih hakkını kullanırken şirkete karşı yazılı bir başvuruda bulunmaları faydalı olacaktır.
Sözleşmenin feshi halinde, şirkete yapılan peşinat ve taksit ödemelerinin genelde 6 ay içerisinde iade edileceği ancak “organizasyon ücretinin iade edilmeyeceği” belirtilmektedir. Organizasyon ücretinin iade edilip edilmeyeceği husus yazımızın devamında detaylı olarak incelenecektir.
Şirketler, müşterilerin ödemelerini zamanında veya düzenli ödeme yapmadığı durumlar haricinde tek taraflı olarak feshetme hakkına sahip değillerdir.
ORGANİZASYON ÜCRETİNİN İADESİ HUSUSU
Taraflar arasında imzalanan tasarruf sözleşmesinde her ne kadar “organizasyon ücretinin iade edilmeyeceği” ibaresi yer alsa ve 2021 yılından sonra yapılan değişiklik de bu şekilde olsa da, tasarruf sözleşmesinin tarafı olan müşteriler tüketici olarak değerlendirilmektedir.
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 5. Maddesinin 1. Fıkrasında “Haksız şart; tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye dâhil edilen ve tarafların sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerinde dürüstlük kuralına aykırı düşecek biçimde tüketici aleyhine dengesizliğe neden olan sözleşme şartlarıdır.”
2. fıkrada “Tüketiciyle akdedilen sözleşmelerde yer alan haksız şartlar kesin olarak hükümsüzdür. Sözleşmenin haksız şartlar dışındaki hükümleri geçerliliğini korur. Bu durumda sözleşmeyi düzenleyen, kesin olarak hükümsüz sayılan şartlar olmasaydı diğer hükümlerle sözleşmeyi yapmayacak olduğunu ileri süremez.”
3. fıkrada “Bir sözleşme şartı önceden hazırlanmış ve standart sözleşmede yer alması nedeniyle tüketici içeriğine etki edememişse, o sözleşme şartının tüketiciyle müzakere edilmediği kabul edilir. Sözleşmeyi düzenleyen, bir standart şartın münferiden müzakere edildiğini iddia ediyorsa bunu ispatla yükümlüdür. “ Hükmü bulunmaktadır.
Taraflar arasında imzalanan bu sözleşmede, organizasyon ücretinin iade edilmeyeceği hususu sözleşme imzalanmadan önce müzakere edilerek ve detaylı bir açıklama yapılarak müşteriyle imzalanmadıysa geçerliliği bulunmayacaktır. Müzakere edilerek sözleşmenin imzalandığı iddiasının ispat külfeti ise şirkete aittir.
İş bu sebeple, karşı tarafın matbu şekilde önceden hazırlamış olduğu bir sözleşmeyi tüketici sıfatıyla yer alan müşterilerine hızlıca imzalatması veya dayatması, tarafların eşitliği ilkesine de aykırılık teşkil etmektedir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi “Dava; katılımcıların gruplar halinde organize edilerek gayrimenkul sahibi olmalarını sağlayan sözleşmeden dönme nedeni ile ödenen sözleşme bedelinin iadesi talebine ilişkindir. Davalı şirketin kurduğu sistem gereğince oluşturulan gruplardan birine üye olan katılımcının 120 ay boyunca ödediği bedellerin toplamı ile alınacak taşınmazın kura ile sahibinin belirlendiği sistemden ayrılması sonucu ödemiş olduğu bedel ile peşin ödediği organizasyon ücretinin iadesi talebine ilişkindir. Mahkemenin de kabul ettiği gibi sözleşme tip sözleşme olup, organizasyon ücreti adı altında henüz karşılığı olmayan, peşin yapılan ödemeden dolayı davacı için herhangi bir masraf yapıldığı kanıtlanamamıştır. Davacı da sözleşmeden ayrılmış olup ve matbu olarak düzenlenen sözleşmede öngörülen şart TKHK m. 5 kapsamında haksız şart olduğundan, davacının sistem içinde kaldığı dönemle orantılı olarak davanın kısmen kabulü usul ve yasaya uygundur. Davalı istinaf talebinde haklı değildir” şeklinde karar vermiştir.
Yine Konya Bölge Adliye Mahkemesi de “Söz konusu düzenlemeye göre; sözleşmenin imzasından sonra organizasyonda bir gün bile kalan alıcı davacıdan 28000.00 TL tutarında, miktar olarak makul sayılmayıp sözleşmeyle bağlı kalınan süreye göre “uygun” bir ücret olduğu da kabul edilmeyen organizasyon ücreti altında ödenen bedelin tamamının iade edilmeyeceğine ilişkin sözleşmenin 7.maddesinin; tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye dâhil edilmiş olması ve tarafların sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerinde dürüstlük kuralına aykırı düşecek biçimde tüketici aleyhine dengesizlik oluşturması nedeniyle haksız şart olduğunun kabulüyle, ilk derece mahkemesi kararına yapılan istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.” Şeklinde karar vermiştir.
Nihai olarak, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin feshi halinde ödenen taksit ve peşinatların yanı sıra organizasyon bedelinin de haksız şart hükümleri doğrultusunda iade edilmesi gerektiği, iş bu iade talepleri hususunda hak kayıpları yaşamamak ve süreçlerin etkin ve doğru şekilde yürütülmesi adına avukatlardan hukuki destek alınmasının önem arz ettiği değerlendirilmektedir.
Bu yazının hazırlanmasında emekleri geçen Hukuk Fakültesi 2. Sınıf öğrencileri Sidra ALŞIHABI ve Oğulcan ÖZER’e teşekkür ederiz.
